<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Bengali Archives - Tricontinental: Institute for Social Research | Tricontinental: Institute for Social Research</title>
	<atom:link href="https://dev.thetricontinental.org/asia/languages/bengali/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://dev.thetricontinental.org/asia/languages/bengali/</link>
	<description>international, movement-driven institution focused on stimulating intellectual debate that serves people’s aspirations.</description>
	<lastBuildDate>Wed, 26 May 2021 11:32:07 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	
	<item>
		<title>সাক্ষাৎকার – ঐশী ঘোষ</title>
		<link>https://dev.thetricontinental.org/asia/aishe-ghosh-bangla/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Atul]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 16 Apr 2021 17:29:52 +0000</pubDate>
				<guid isPermaLink="false">https://thetricontinental.org/?post_type=india&#038;p=40033</guid>

					<description><![CDATA[&#160; &#160; তখনও মাস্ক পরে থাকা বাধ্যতামূলক হয়নি এ দেশের প্রতি প্রান্তরে। তখনও মুখ ঢেকে রাখা আবশ্যিক হয়নি মারণ ভাইরাসের হাত থেকে বাঁচতে। তাও হঠাৎ&#8211;ই বেশ কিছু মাস্ক পরিহিত লোকের উদ্ধত চলাফেরা্র ছবি  জে এন ইউ ক্যাম্পাসের &#8211;  বলা যেতে পারে ছবি ভিডিও সোশ্যাল মিডিয়াতে আসা মাত্রই তাজ্জব বনে যেতে হয় গোটা দেশবাসীকে। হাতে তাদের [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p> </p>
<div id="attachment_38530" class="wp-caption aligncenter"><img fetchpriority="high" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-38530" class="wp-image-38530 img-responsive" src="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21-300x200.jpg" alt="" width="517" height="344" srcset="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21-300x200.jpg 300w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21-1024x683.jpg 1024w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21-768x512.jpg 768w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21-1536x1024.jpg 1536w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/1.In-Mandi-House-3-02-21.jpg 2048w" sizes="(max-width: 517px) 100vw, 517px"><p id="caption-attachment-38530" class="wp-caption-text" style="text-align:center;"><small><span style="color: #ba2025;">ঐশী ঘোষ — কেন্দ্রীয় কৃষি আইনের বিরোধিতায় ডাকা ছাত্র-যুবদের মিছিলে , মান্ডি হাউস ০৩/০২.২০২১ — ফোটোগ্রাফ সৌজন্য — সামীম আসগর আলী</span></small></p></div>
<p> </p>
<p class="p1"><span class="s1">তখনও</span> <span class="s1">মাস্ক</span> <span class="s1">পরে</span> <span class="s1">থাকা</span> <span class="s1">বাধ্যতামূলক</span> <span class="s1">হয়নি</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">প্রতি</span> <span class="s1">প্রান্তরে।</span> <span class="s1">তখনও</span> <span class="s1">মুখ</span> <span class="s1">ঢেকে</span> <span class="s1">রাখা</span> <span class="s1">আবশ্যিক</span> <span class="s1">হয়নি</span> <span class="s1">মারণ</span> <span class="s1">ভাইরাসের</span> <span class="s1">হাত</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">বাঁচতে।</span> <span class="s1">তাও</span> <span class="s1">হঠাৎ</span><span class="s2">–</span><span class="s1">ই</span> <span class="s1">বেশ</span> <span class="s1">কিছু</span> <span class="s1">মাস্ক</span> <span class="s1">পরিহিত</span> <span class="s1">লোকের</span> <span class="s1">উদ্ধত</span> <span class="s1">চলাফেরা্র</span> <span class="s1">ছবি</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসের</span><span class="s2"> –<span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">বলা</span> <span class="s1">যেতে</span> <span class="s1">পারে</span> <span class="s1">ছবি</span> <span class="s1">ভিডিও</span> <span class="s1">সোশ্যাল</span> <span class="s1">মিডিয়াতে</span> <span class="s1">আসা</span> <span class="s1">মাত্রই</span> <span class="s1">তাজ্জব</span> <span class="s1">বনে</span> <span class="s1">যেতে</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">গোটা</span> <span class="s1">দেশবাসীকে।</span> <span class="s1">হাতে</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">প্রত্যেকেরই</span> <span class="s1">লোহার</span> <span class="s1">রড</span><span class="s2">, </span><span class="s1">ক্রিকেট</span> <span class="s1">ব্যাট।</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">আক্রমণাত্মক</span> <span class="s1">ভঙ্গি</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">অবাক</span> <span class="s1">করে।</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">মারণ</span> <span class="s1">ভাইরাসের</span> <span class="s1">হাত</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">রেহাই</span> <span class="s1">পেতে</span> <span class="s1">না</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">নিজেদের</span> <span class="s1">লজ্জাজনক</span> <span class="s1">কাজের</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">মুখ</span> <span class="s1">লুকাতে</span> <span class="s1">মাস্ক</span> <span class="s1">পরে</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">এন্ট্রি</span> <span class="s1">নিয়েছিল</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">অন্যতম</span> <span class="s1">যুক্তির</span> <span class="s1">চর্চাকেন্দ্র</span> <span class="s1">জওহরলাল</span> <span class="s1">নেহেরু</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">চত্বরে।</span> <span class="s1">নৃশংস</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">চালায়</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">ছাত্রছাত্রীদের</span> <span class="s1">উপর।</span> <span class="s1">ভাঙচুর</span> <span class="s1">চলে</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসের</span> <span class="s1">মধ্যে</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">ইঁট</span> <span class="s1">কাঠ</span> <span class="s1">পাথরের</span> <span class="s1">বিল্ডিং</span> <span class="s1">দিয়ে</span> <span class="s1">ঘেরা</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">কেবল</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">না</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">নিজেদের</span> <span class="s1">ঘর।</span> <span class="s1">অনাহুত</span> <span class="s1">কিছু</span> <span class="s1">লোক</span> <span class="s1">সে</span> <span class="s1">ঘরে</span> <span class="s1">এসে</span> <span class="s1">হঠাৎ</span><span class="s2">–</span><span class="s1">ই</span> <span class="s1">ভেঙ্গে</span> <span class="s1">তছনছ</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">থাকে।</span> <span class="s1">এমন</span> <span class="s1">কি</span> <span class="s1">হস্টেল</span><span class="s2">, </span><span class="s1">লাইব্রেরিও</span> <span class="s1">ছাড়</span> <span class="s1">পায়</span> <span class="s1">না।</span> <span class="s1">টেলিভিশন</span> <span class="s1">মিডিয়া</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">সোশ্যাল</span> <span class="s1">মিডিয়ার</span> <span class="s1">স্ক্রিনের</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">পারে</span> <span class="s1">বসে</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">অসহায়</span> <span class="s1">ভাবে</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">দেখতে</span> <span class="s1">থাকি</span><span class="s2"> ,</span><span class="s1">শুনতে</span> <span class="s1">থাকি</span> <span class="s1">এক</span> <span class="s1">দল</span> <span class="s1">ছাত্রছাত্রীর</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">চিৎকার</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">এক</span> <span class="s1">পা</span> <span class="s1">পিছু</span> <span class="s1">হটে</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">অসভ্যদের</span> <span class="s1">হাত</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">নিজের</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসকে</span> <span class="s1">বাঁচানোর</span> <span class="s1">তাগিদে।</span> <span class="s1">দাঁতে</span> <span class="s1">দাঁত</span> <span class="s1">চিপে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">রক্ত</span> <span class="s1">ঝরিয়ে</span> <span class="s1">নিজের</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসকে</span> <span class="s1">আগলাবার</span> <span class="s1">প্রাণপণ</span> <span class="s1">বাঁচাবার</span> <span class="s1">চেষ্টা</span> <span class="s1">দেখি</span> <span class="s1">ওদের</span> <span class="s1">প্রত্যেকের</span> <span class="s1">দৃপ্ত</span> <span class="s1">চোখমুখে।</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">মাথা</span> <span class="s1">ফেটে</span> <span class="s1">রক্ত</span> <span class="s1">ঝরতে</span> <span class="s1">দেখি</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">ঐ</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">এক</span> <span class="s1">পড়ুয়ার</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">নির্বাচিত</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদের</span> <span class="s1">প্রেসিডেন্টের</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ঘোষের।</span> <span class="s1">ফেসবুকে</span> <span class="s1">স্ক্রল</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">আগের</span> <span class="s1">ছবি</span> <span class="s1">মনে</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">থাকলেও</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">মেমরি</span> <span class="s1">স্ক্রল</span> <span class="s1">করলে</span> <span class="s1">এখনো</span> <span class="s1">সেদিনের</span> <span class="s1">ঘটনা</span> <span class="s1">সেভ</span> <span class="s1">হয়ে</span> <span class="s1">আছে</span> <span class="s1">সবদিনের</span> <span class="s1">জন্য।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">মনে</span> <span class="s1">আছে।</span> <span class="s1">মনে</span> <span class="s1">থাকবেও।</span> <span class="s1">ডিলিট</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">দেওয়ার</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">অপশন</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">রাখিনি।</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">  </span></span><span class="s1">সেদিন</span> <span class="s1">কেবল</span> <span class="s1">একা</span> <span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ঘোষ</span> <span class="s1">নয়</span><span class="s2">, </span><span class="s1">সেদিন</span> <span class="s1">এরকম</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ঘোষ</span> <span class="s1">মিলে</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">ইতিহাসের</span> <span class="s1">পাতায়</span> <span class="s1">নতুন</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">অধ্যায়ের</span> <span class="s1">ভূমিকা</span> <span class="s1">লিখতে</span> <span class="s1">থাকে</span> <span class="s1">নিজেদের</span> <span class="s1">রক্ত</span> <span class="s1">দিয়ে</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">ভারতীয়</span> <span class="s1">জনতা</span> <span class="s1">পার্টির</span> <span class="s1">মত</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">মনুবাদী</span> <span class="s1">কুসংস্কারে</span> <span class="s1">ভরা</span> <span class="s1">ধর্ম</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">ভেদাভেদ</span> <span class="s1">করা</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">দক্ষিণপন্থী</span> <span class="s1">শক্তির</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">আন্দোলন।</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">হেন</span> <span class="s1">শক্তির</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">লড়াইয়ে</span> <span class="s1">কীভাবে</span> <span class="s1">সম্মুখ</span> <span class="s1">সমরে</span> <span class="s1">নামতে</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">জন্য</span> <span class="s1">প্রস্তুত</span> <span class="s1">হতে</span> <span class="s1">শেখায়</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">প্রগতিশীল</span> <span class="s1">ছাত্রছাত্রীরা।</span><span class="s2"><span class="Apple-converted-space">   </span></span></p>
<p class="p1"><span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">জানি</span><span class="s2">, </span><span class="s1">ভারতবর্ষের</span> <span class="s1">ইতিহাসে</span> <span class="s1">গণআন্দোলনে</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">অগ্রণী</span> <span class="s1">ভূমিকা</span> <span class="s1">অনস্বীকার্য।</span> <span class="s1">অন্যান্য</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়গুলোর</span> <span class="s1">পাশাপাশি</span> <span class="s1">দিল্লির</span> <span class="s1">জওহরলাল</span> <span class="s1">নেহেরু</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদ</span> <span class="s1">নির্বাচনের</span> <span class="s1">প্রক্রিয়াতেও</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">সংগ্রামের</span> <span class="s1">ঐতিহ্য</span> <span class="s1">বহমান।</span> <span class="s3">JNUSU –</span><span class="s1">র</span> <span class="s1">নির্বাচনে</span> <span class="s1">কর্তৃপক্ষের</span> <span class="s1">নূন্যতম</span> <span class="s1">ভূমিকা</span> <span class="s1">থাকে</span> <span class="s1">না।</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদ</span> <span class="s1">নির্বাচনের</span> <span class="s1">শেষপর্বে</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">রাত</span> <span class="s1">জেগে</span> <span class="s1">চলা</span><span class="s3"> presidential debate </span><span class="s2">(</span><span class="s1">প্রেসিডেন্সিইয়াল</span> <span class="s1">ডিবেট</span><span class="s2">)</span> <span class="s1">বরাবরই</span> <span class="s1">দেশজোড়া</span> <span class="s1">আকর্ষণের</span> <span class="s1">কেন্দ্রবিন্দু।</span> <span class="s1">দেশ</span> <span class="s1">তথা</span> <span class="s1">আন্তর্জাতিক</span> <span class="s1">রাজনীতি</span><span class="s3">, </span><span class="s1">মানুষের</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">অধিকার</span> <span class="s1">রক্ষা</span><span class="s3">,</span><span class="s1">ভারতীয়</span> <span class="s1">শিক্ষাব্যবস্থার</span> <span class="s1">উপর</span> <span class="s1">নয়া</span> <span class="s1">উদারবাদী</span> <span class="s1">চেতনার</span> <span class="s1">হামলা</span> <span class="s1">প্রভৃতি</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">বিতর্কের</span> <span class="s1">বিষয়বস্তুতে</span> <span class="s1">উঠে</span> <span class="s1">আসে।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">স্বাধীনতা</span> <span class="s1">পরবর্তী</span> <span class="s1">সময়ে</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">উপর</span> <span class="s1">নানাবিধ</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">হয়েছে</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">কেন্দ্রে</span> <span class="s1">ভারতীয়</span> <span class="s1">জনতা</span> <span class="s1">পার্টির</span> <span class="s1">বর্তমান</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">আসার</span> <span class="s1">পর</span> <span class="s1">বিগত</span> <span class="s1">কয়েকবছর</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">বেশি</span> <span class="s1">তীব্রতা</span> <span class="s1">লাভ</span> <span class="s1">করেছে।বিশ্ববিদ্যালয়</span> <span class="s1">পরিচালনার</span> <span class="s1">প্রগতিশীল</span> <span class="s1">ধ্যানধারণা</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">নির্বাচিত</span><span class="s3">  </span><span class="s1">ছাত্রসংসদের</span> <span class="s1">নেতৃত্ব</span> <span class="s1">সবই</span> <span class="s1">প্রত্যক্ষ</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">পরোক্ষভাবে</span> <span class="s1">হামলার</span> <span class="s1">শিকার।</span> <span class="s1">২০১৯</span> <span class="s1">সালে</span> <span class="s1">অনুষ্ঠিত</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদ</span> <span class="s1">নির্বাচনে</span> <span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ঘোষ</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">নিকটতম</span> <span class="s1">প্রতিদ্বন্দ্বী</span> <span class="s1">অখিল</span> <span class="s1">ভারতীয়</span> <span class="s1">বিদ্যার্থী</span> <span class="s1">পরিষদের</span><span class="s3"> (abvp) </span><span class="s1">প্রার্থীকে</span> <span class="s1">বিপুল</span> <span class="s1">ভোটে</span> <span class="s1">পরাজিত</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদের</span> <span class="s1">সভাপতি</span> <span class="s1">নির্বাচিত</span> <span class="s1">হন।এর</span> <span class="s1">অনিবার্য</span> <span class="s1">ফলশ্রুতিতে</span> <span class="s1">কেন্দ্রের</span> <span class="s1">ক্ষমতার</span> <span class="s1">অধীন</span> <span class="s1">দক্ষিণপন্থী</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">ও</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">অনুগামী</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">কর্তৃপক্ষের</span> <span class="s1">চোখে</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">নব</span> <span class="s1">নির্বাচিত</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদ</span> <span class="s1">বিরাগভাজন</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসের</span> <span class="s1">উপর</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">ব্যাপক</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">নামিয়ে</span> <span class="s1">আনে।</span><span class="s3"> </span></p>
<p class="p1"><span class="s1">২০২০</span> <span class="s1">সালের</span> <span class="s1">৫</span> <span class="s1">ই</span> <span class="s1">জানুয়ারী</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">তখন</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদের</span> <span class="s1">নেতৃত্বে</span> <span class="s1">অযৌক্তিক</span> <span class="s1">কোর্স</span> <span class="s1">ফি</span> <span class="s1">সহ</span> <span class="s1">অন্যান্য</span> <span class="s1">ফি</span> <span class="s1">বৃদ্ধির</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">প্রতিবাদ</span> <span class="s1">চলছে</span><span class="s3">, </span><span class="s1">এমন</span> <span class="s1">সময়ে</span> <span class="s1">প্রকাশ্যে</span> <span class="s1">প্রায়</span> <span class="s1">দিনের</span> <span class="s1">আলো</span> <span class="s1">থাকতেই</span> <span class="s1">থাকতেই</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">প্রবেশ</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">মাস্কধারী</span><span class="s3"> (</span><span class="s1">করোনা</span> <span class="s1">পূর্ববর্তী</span> <span class="s1">কালে</span><span class="s3">) </span><span class="s1">গুন্ডাবাহিনী।</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">হাতে</span> <span class="s1">লোহার</span> <span class="s1">রড</span><span class="s3">, </span><span class="s1">লাঠি</span><span class="s3">, </span><span class="s1">ক্রিকেট</span> <span class="s1">ব্যাট।দিনের</span> <span class="s1">আলো</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">অন্ধকার</span> <span class="s1">নেমে</span> <span class="s1">আসা</span> <span class="s1">পর্যন্ত</span> <span class="s1">তান্ডব</span> <span class="s1">চলে</span> <span class="s1">ভারতের</span> <span class="s1">প্রথিতযশা</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ে।ছাত্রস্বার্থে</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">সর্বোপরি</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">অর্জিত</span> <span class="s1">সম্মান</span> <span class="s1">রক্ষার্থে</span> <span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ও</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">সহকর্মীরা</span> <span class="s1">বাধা</span> <span class="s1">দেন</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">নৈরাজ্যের</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">গুরুতরভাবে</span> <span class="s1">আহত</span> <span class="s1">হন।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">এ</span> <span class="s1">সাক্ষাৎকার</span> <span class="s1">ঐশী</span> <span class="s1">ঘোষের।</span> <span class="s3">এই</span> <span class="s3">সাক্ষাৎকারে</span> <span class="s3">ঐশী</span> <span class="s3">কথা</span> <span class="s3">বলেছেন</span> <span class="s3">শতরূপা</span> <span class="s3">চক্রবর্তীর</span> <span class="s3">সাথে</span> <span class="s3">তার</span> <span class="s3">ছাত্র</span> <span class="s3">রাজনৈতিক</span> <span class="s3">জীবন</span> <span class="s3">এবং</span> <span class="s3">ওঁর</span> <span class="s3">অভিজ্ঞতা</span> <span class="s3">নিয়ে</span> <span class="s3">।</span></p>
<p> </p>
<p><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s2">প্র</span><span class="s3"> : – </span><span class="s2">আপনি</span> <span class="s2">কিভাবে</span> <span class="s2">ছাত্র</span> <span class="s2">রাজনীতি</span> <span class="s2">তে</span> <span class="s2">এলেন</span><span class="s3"> ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2"> : –  </span><span class="s1">আমার</span> <span class="s1">জন্ম</span> <span class="s1">পশ্চিমবঙ্গের</span> <span class="s1">দুর্গাপুরে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">ছোট</span> <span class="s1">থেকেই</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">বামপন্থী</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">পরিমণ্ডলের</span> <span class="s1">মধ্যে</span> <span class="s1">বেড়ে</span> <span class="s1">উঠেছি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দুর্গাপুরে</span> <span class="s1">ট্রেড</span> <span class="s1">ইউনিয়ন</span> <span class="s1">আন্দোলন</span> <span class="s1">খুবই</span> <span class="s1">শক্তিশালী</span> <span class="s1">ছিল</span> <span class="s1">।</span><span class="s2">  </span><span class="s1">আমার</span> <span class="s1">বাবা</span> <span class="s1">বরাবর</span> <span class="s1">বামপন্থী</span> <span class="s1">রাজনীতির</span> <span class="s1">প্রতি</span> <span class="s1">সহানুভূতিশীল</span> <span class="s1">ছিলেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">দেখেছি</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">বাবার</span> <span class="s1">সাথেও</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">হতো</span> <span class="s1">কিভাবে</span> <span class="s1">কেন্দ্রীয়</span> <span class="s1">সরকারের</span> <span class="s1">নীতি</span> <span class="s1">ট্রেড</span> <span class="s1">ইউনিয়ন</span> <span class="s1">আন্দোলনকে</span> <span class="s1">ক্ষতি</span><span class="s2">  </span><span class="s1">করছে</span> <span class="s1">এইসব</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s2"> </span><span class="s1">এরপরে</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">স্নাতকস্তরের</span> <span class="s1">পড়াশুনো</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">দিল্লি</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">দৌলতরাম</span> <span class="s1">কলেজে</span> <span class="s1">আসি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এখানেই</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">উচ্চশিক্ষার</span> <span class="s1">হাল</span> <span class="s1">হকিকত</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">প্রথম</span> <span class="s1">চাক্ষুষ</span> <span class="s1">অভিজ্ঞতা</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">যদি</span> <span class="s1">শিক্ষাকে</span><span class="s2">  </span><span class="s1">সুলভ</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">চায়</span> <span class="s1">তাহলে</span> <span class="s1">স্বাভাবিকভাবেই</span> <span class="s1">সেখানে</span> <span class="s1">দরিদ্র</span><span class="s2">, </span><span class="s1">আদিবাসী</span><span class="s2">, </span><span class="s1">দলিত</span><span class="s2">, </span><span class="s1">মহিলা</span><span class="s2">, </span><span class="s1">সংখ্যালঘু</span> <span class="s1">এইসব</span> <span class="s1">অংশ</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">আসা</span> <span class="s1">মানুষরা</span> <span class="s1">উচ্চশিক্ষার</span> <span class="s1">সুযোগ</span> <span class="s1">পাবেন</span> <span class="s1">না</span><span class="s2">, </span><span class="s1">সুতরাং</span> <span class="s1">পুরো</span> <span class="s1">ব্যবস্থাটাই</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">কিরকম</span> <span class="s1">একপেশে</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বৈষম্যে</span> <span class="s1">ভরা</span> <span class="s1">তা</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">নিজের</span> <span class="s1">চোখে</span> <span class="s1">দেখা</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">হোস্টেল</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">অভাব</span><span class="s3"> – </span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">বিরাট</span> <span class="s1">সমস্যা</span> <span class="s1">ডি</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">আমি</span> <span class="s1">কলেজে</span> <span class="s1">পড়ার</span> <span class="s1">সময়ের</span> <span class="s1">দুটো</span> <span class="s1">অভিজ্ঞতার</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">বলবো।</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">তখনো</span> <span class="s1">সক্রিয়</span> <span class="s1">রাজনীতিতে</span> <span class="s1">আসিনি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">একবার</span> <span class="s1">হঠাৎ</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">ছাদ</span> <span class="s1">ভেঙে</span> <span class="s1">পরে।</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">স্বাভাবিক</span> <span class="s1">কারণেই</span> <span class="s1">খুব</span> <span class="s1">রাগ</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">প্রতিবাদে</span> <span class="s1">আন্দোলন</span> <span class="s1">শুরু</span> <span class="s1">করি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">ন্যায্য</span> <span class="s1">দাবী</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">অবাক</span> <span class="s1">করার</span> <span class="s1">মতো</span> <span class="s1">বিষয়</span> <span class="s1">হল</span> <span class="s1">আমাদের</span><span class="s2"> ‘</span><span class="s1">বামপন্থী</span><span class="s2">‘ </span><span class="s1">বলে</span> <span class="s1">ঘোষণা</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">দেওয়া</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আরেকবার</span> <span class="s1">হঠাৎ</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">৫</span><span class="s2">,</span><span class="s1">০০০</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">বাড়িয়ে</span> <span class="s1">১৬</span><span class="s2">,</span><span class="s1">০০০</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">দেওয়া</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">প্রশাসনের</span> <span class="s1">এইধরণের</span> <span class="s1">সিদ্ধান্ত</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">শুধু</span> <span class="s1">স্নাতকস্তরের</span> <span class="s1">ছাত্রছাত্রীদের</span> <span class="s1">অসুবিধেয়</span><span class="s2">  </span><span class="s1">ফেলে</span> <span class="s1">তা</span> <span class="s1">নয়</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">স্নাতকোত্তর</span> <span class="s1">স্তরের</span> <span class="s1">পড়ুয়ারাও</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">আওতায়</span> <span class="s1">আসেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">কলেজের</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">৩০</span><span class="s2">,</span><span class="s1">০০০</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">অব্দি</span> <span class="s1">বার্ষিক</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">দিতে</span> <span class="s1">হয়েছিল</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">নির্ধারণে</span> <span class="s1">কলেজগুলো</span> <span class="s1">নির্বিচারে</span> <span class="s1">নিজেদের</span> <span class="s1">গা</span> <span class="s1">জুয়াড়ি</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বিক্ষোভ</span> <span class="s1">জানাবার</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">উপায়</span> <span class="s1">ডি</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">নেই</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">সংসদ</span> <span class="s1">একেবারেই</span> <span class="s1">অচল।</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">ন্যায্য</span> <span class="s1">দাবিদাওয়া</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">আন্দোলনে</span> <span class="s1">যেতে</span> <span class="s1">পারে</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">ভোট</span> <span class="s1">কেনার</span> <span class="s1">জন্য</span> <span class="s1">ডি</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">দক্ষিণপন্থী</span> <span class="s1">ছাত্রসংগঠনের</span> <span class="s1">নেতৃত্ব</span> <span class="s1">ডোমিনোজ</span><span class="s2">  </span><span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">পিৎজ্জা</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">কে</span> <span class="s1">এফ</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">খাবার</span> <span class="s1">খাওয়াতেও</span> <span class="s1">কোনোরকম</span> <span class="s1">কুন্ঠাবোধ</span> <span class="s1">করত</span> <span class="s1">না।</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">কাজগুলি</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">করত</span> <span class="s1">শুধু</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">ভোট</span> <span class="s1">কেনার</span> <span class="s1">জন্য।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">২০১৬</span> <span class="s1">সালে</span> <span class="s1">যখন</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">পড়তে</span> <span class="s1">এলাম</span><span class="s2">, </span><span class="s1">একটা</span> <span class="s1">আকাশ</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">পাতাল</span> <span class="s1">পার্থক্য</span> <span class="s1">অনুভব</span> <span class="s1">করলাম।</span> <span class="s1">বামপন্থী</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">রাজনীতির</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">দীর্ঘ</span> <span class="s1">ইতিহাস</span> <span class="s1">থাকার</span> <span class="s1">জন্যে</span> <span class="s1">যে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">ক্যাম্পাসটা</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">অধিকার</span> <span class="s1">সম্পর্কে</span> <span class="s1">কতটা</span><span class="s2">  </span><span class="s1">সংবেদশীল</span> <span class="s1">হতে</span> <span class="s1">পারে</span> <span class="s1">সেটা</span> <span class="s1">নিজে</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">দেখলে</span> <span class="s1">বুঝতে</span> <span class="s1">পারতাম</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এখানে</span> <span class="s1">এসে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">বিশেষত</span> <span class="s1">একজন</span> <span class="s1">মহিলা</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">হিসেবে</span> <span class="s1">বলছি</span><span class="s2">, </span><span class="s1">একটা</span> <span class="s1">স্বাধীনতার</span> <span class="s1">আস্বাদন</span> <span class="s1">আছে।</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">যত</span> <span class="s1">রাতই</span> <span class="s1">হোক</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">কেন</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">প্রয়োজনে</span> <span class="s1">বেরোতে</span> <span class="s1">পারি।</span> <span class="s1">আমায়</span> <span class="s1">যদি</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">মেয়ে</span> <span class="s1">হওয়ার</span> <span class="s1">জন্যে</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">ভেদাভেদের</span> <span class="s1">শিকার</span> <span class="s1">হতে</span> <span class="s1">হয়</span><span class="s2">, </span><span class="s1">আমি</span> <span class="s1">নির্দ্বিধায়</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">প্রতিনিধি</span> <span class="s1">কে</span> <span class="s1">যোগাযোগ</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">পারি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">সেখানে</span> <span class="s1">কোথাও</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">ছোট</span> <span class="s1">সমস্যা</span> <span class="s1">বলে</span> <span class="s1">এড়িয়ে</span> <span class="s1">যাওয়ার</span> <span class="s1">প্রবণতা</span> <span class="s1">নেই</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">হ্যাঁ</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">এখন</span> <span class="s1">যারা</span> <span class="s1">প্রগতিশীল</span><span class="s2">, </span><span class="s1">বামপন্থী</span> <span class="s1">রাজনীতি</span> <span class="s1">করেন</span><span class="s2">, </span><span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">কাছ</span> <span class="s1">থেকেই</span> <span class="s1">এটাই</span> <span class="s1">আশা</span> <span class="s1">করা</span> <span class="s1">যায়</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">বামপন্থীদের</span> <span class="s1">দ্বারা</span> <span class="s1">পরিচালিত</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">ডানপন্থীদের</span> <span class="s1">দখলে</span> <span class="s1">থাকা</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">সংসদের</span> <span class="s1">মধ্যে</span> <span class="s1">তফাৎ</span> <span class="s1">টা</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">কতটা</span> <span class="s1">গভীর</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">তীব্র</span><span class="s2">, </span><span class="s1">সেটা</span> <span class="s1">নিজে</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">দেখলে</span> <span class="s1">বুঝতে</span> <span class="s1">পারতাম</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">মনে</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">ডি</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">বাইরেও</span> <span class="s1">সারা</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">ক্ষেত্রেই</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">সত্যি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ছাত্রাবস্থায়</span> <span class="s1">যারা</span> <span class="s1">রাইট</span><span class="s2">–</span><span class="s1">উইং</span> <span class="s1">রাজনীতির</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">জড়িত</span> <span class="s1">হন</span> <span class="s1">অনেকেই</span> <span class="s1">শুধুমাত্র</span> <span class="s1">নিজের</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">ভবিষ্যতের</span> <span class="s1">কথাটা</span> <span class="s1">মাথায়</span> <span class="s1">রাখেন</span> <span class="s1">।</span></p>
<p> </p>
<p><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s2">প্র</span><span class="s3"> : – </span><span class="s2">জে</span> <span class="s2">এন</span> <span class="s2">ইউ</span> <span class="s2">তে</span> <span class="s2">বামপন্থী</span> <span class="s2">রাজনৈতিক</span> <span class="s2">পরিমণ্ডলের</span> <span class="s2">কথা</span><span class="s3">, </span><span class="s2">আপনার</span> <span class="s2">নিজের</span> <span class="s2">অভিজ্ঞতা</span> <span class="s2">এগুলো</span> <span class="s2">যদি</span> <span class="s2">আরেকটু</span> <span class="s2">বলেন ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2"> : –  </span><span class="s1">আমার</span> <span class="s1">মতে</span><span class="s2">  </span><span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">রাজনীতির</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">অন্যতম</span> <span class="s1">মূল</span> <span class="s1">লক্ষ্য</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">পরিবেশ</span> <span class="s1">গড়ে</span> <span class="s1">তোলা।</span> <span class="s1">একমাত্র</span> <span class="s1">তাহলেই</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">সুনিশ্চিত</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">পারবো</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">অংশের</span> <span class="s1">প্রতিনিধিত্ব</span> <span class="s1">রয়েছে</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে।</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">সেই</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">দীর্ঘ</span> <span class="s1">চল্লিশ</span> <span class="s1">বছরের</span> <span class="s1">লড়াইয়ের</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">ইতিহাস</span> <span class="s1">আছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">সংসদের</span><span class="s2">  </span><span class="s1">নির্বাচন</span> <span class="s1">প্রক্রিয়াই</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">উদাহরণ।</span> <span class="s1">পুরো</span> <span class="s1">নির্বাচনটাই</span> <span class="s1">পরিচালনা</span> <span class="s1">করেন</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">দ্বারা</span> <span class="s1">নির্বচিত</span> <span class="s1">কমিটি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">সিদ্ধান্ত</span> <span class="s1">নেওয়ার</span> <span class="s1">প্রক্রিয়াটিও</span> <span class="s1">খুবই</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক।</span> <span class="s1">এখানে</span> <span class="s1">একদম</span> <span class="s1">নিচের</span> <span class="s1">স্তর</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">জি</span> <span class="s1">বি</span> <span class="s1">মিটিং</span> <span class="s1">করা</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">যখন</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">প্রতিনিধিত্ব</span> <span class="s1">করি</span> <span class="s1">তখন</span> <span class="s1">ছাত্রদেরও</span> <span class="s1">অধিকার</span> <span class="s1">থাকা</span> <span class="s1">উচিত</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">মতামত</span> <span class="s1">প্রকাশের</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এখানে</span> <span class="s1">ডিবেট</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">ডায়ালগ</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">স্বাস্থ্যকর</span> <span class="s1">পরিবেশ</span> <span class="s1">রয়েছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">সংগঠন</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">বলার</span> <span class="s1">মাধ্যম</span> <span class="s1">হিসেবে</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">হাতিয়ার</span> <span class="s1">পোস্টারিং</span> <span class="s1">কে</span> <span class="s1">ব্যবহার</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">থাকি।</span> <span class="s1">পুরো</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসটাই</span> <span class="s1">পোস্টারে</span> <span class="s1">ঢাকা</span> <span class="s1">থাকে</span> <span class="s1">যার</span> <span class="s1">মধ্যে</span> <span class="s1">দিয়ে</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">কথা</span><span class="s3">, </span><span class="s1">সংগঠনের</span> <span class="s1">মতাদর্শের</span> <span class="s1">কথা</span><span class="s3">, </span><span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দাবিদাওয়ার</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">বলি।</span> <span class="s1">আপনারা</span> <span class="s1">হয়তো</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">র</span> <span class="s1">ধাবা</span><span class="s2"> culture </span><span class="s1">এর</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">শুনেছেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এখানে</span> <span class="s1">অনেকগুলি</span> <span class="s1">ধাবা</span> <span class="s1">রয়েছে</span> <span class="s1">যেগুলো</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">রাত</span> <span class="s1">অব্দি</span> <span class="s1">খোলা</span> <span class="s1">থাকে।</span> <span class="s1">সেখানে</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">অংশের</span> <span class="s1">ছাত্ররা</span> <span class="s1">নানান</span> <span class="s1">রকমের</span> <span class="s1">আলাপ</span> <span class="s1">আলোচনা</span> <span class="s1">করেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">ছাত্রের</span> <span class="s1">ক্ষেত্রেই</span> <span class="s1">এইরকম</span><span class="s2"> space </span><span class="s1">গুলো</span> <span class="s1">খুবই</span> <span class="s1">গুরুত্বপূর্ণ</span> <span class="s1">হয়ে</span> <span class="s1">ওঠে</span> <span class="s1">যেখানে</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">হয়তো</span> <span class="s1">প্রথমবার</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">প্রগতিশীল</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">মতাদর্শের</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">শোনেন</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">ঠিক</span> <span class="s1">ততটাই</span> <span class="s1">গুরুত্বপূর্ণ</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানগুলোর</span> <span class="s1">অস্তিত্ব।</span> <span class="s1">সেরকমই</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">কমিটি</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">জেন্ডার</span> <span class="s1">সেন্সিটাইজেশন</span> <span class="s1">কমিটি</span><span class="s3"> , </span><span class="s1">যে</span> <span class="s1">কমিটি</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">ধরণের</span> <span class="s1">সেক্সুয়াল</span> <span class="s1">হ্যারাসমেন্ট</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">ঘটনার</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">লিঙ্গবৈষম্যের</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">করে।</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">সচেতনতা</span> <span class="s1">গড়ে</span> <span class="s1">তোলার</span> <span class="s1">চেষ্টা</span> <span class="s1">করে।</span> <span class="s1">জি</span> <span class="s1">এস</span> <span class="s1">ক্যাশে</span><span class="s2">  </span><span class="s1">ছাত্র</span><span class="s2">, </span><span class="s1">শিক্ষক</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">কর্মচারী</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">অংশের</span> <span class="s1">প্রতিনিধিরাই</span> <span class="s1">ছিলেন।</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">নতুন</span> <span class="s1">ছাত্ররা</span> <span class="s1">এলে</span> <span class="s1">নানারকম</span> <span class="s1">জেন্ডার</span> <span class="s1">সেন্সিটাইজেশন</span><span class="s2"> workshop </span><span class="s1">করা</span> <span class="s1">হতো</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানের</span><span class="s2">  </span><span class="s1">অস্তিত্ব</span> <span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">অন্য</span> <span class="s1">যেকোনও</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">ফারাক</span> <span class="s1">বুঝতে</span> <span class="s1">সাহায্য</span> <span class="s1">করে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">বিশেষত</span> <span class="s1">ডি</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">র</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ওখানে</span> <span class="s1">সন্ধ্যে</span> <span class="s1">৬টার</span> <span class="s1">পরে</span> <span class="s1">বেরোতে</span> <span class="s1">অস্বস্ত্বি</span> <span class="s1">হতো</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">অথচ</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">কোনোদিন</span> <span class="s1">ভাবতেই</span> <span class="s1">হয়নি</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">২০১৭</span> <span class="s1">র</span> <span class="s1">১৮</span> <span class="s1">ই</span> <span class="s1">সেপ্টেম্বর</span> <span class="s1">হঠাৎ</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">প্রশাসন</span> <span class="s1">জি</span> <span class="s1">এস</span> <span class="s1">ক্যাশ</span> <span class="s1">কে</span> <span class="s1">সরিয়ে</span> <span class="s1">ইন্টারনাল</span> <span class="s1">কমপ্লেইন্টস</span> <span class="s1">কমিটি</span><span class="s2"> (</span><span class="s1">আই</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">সি</span><span class="s2"> ) </span><span class="s1">নাম</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">কমিটি</span> <span class="s1">বসায়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এটি</span> <span class="s1">আদ্যন্ত</span> <span class="s1">প্রশাসন</span> <span class="s1">দ্বারা</span> <span class="s1">পরিচালিত</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">কমিটি</span> <span class="s1">যার</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসের</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">যোগ</span> <span class="s1">নেই</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">সঙ্গত</span> <span class="s1">কারণেই</span> <span class="s1">মহিলারা</span> <span class="s1">একেবারেই</span> <span class="s1">উৎসাহিত</span> <span class="s1">বোধ</span> <span class="s1">করেন</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">আই</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">অভিযোগ</span> <span class="s1">জানাতে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ঠিক</span> <span class="s1">সেই</span> <span class="s1">সময়</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">স্কুল</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">আট</span> <span class="s1">জন</span> <span class="s1">মহিলা</span> <span class="s1">গবেষক</span> <span class="s1">একজন</span> <span class="s1">প্রভাবশালী</span> <span class="s1">অধ্যাপকের</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">যৌন</span> <span class="s1">হেনস্থার</span> <span class="s1">অভিযোগ</span> <span class="s1">আনেন।</span> <span class="s1">আই</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">সি</span> <span class="s1">সেই</span> <span class="s1">অধ্যাপককে</span> <span class="s1">পূর্ণ</span> <span class="s1">রূপে</span><span class="s2"> shield </span><span class="s1">করে।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">উদাহরণ</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">উপায়ে</span> <span class="s1">যদি</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">চলে</span> <span class="s1">তাহলে</span> <span class="s1">ছাত্রস্বার্থ</span><span class="s2">  </span><span class="s1">বিরোধী</span> <span class="s1">কার্যকলাপ</span> <span class="s1">চালানো</span> <span class="s1">কতটা</span> <span class="s1">সহজ</span> <span class="s1">হয়ে</span> <span class="s1">যায়</span> <span class="s1">।</span></p>
<p> </p>
<div id="attachment_38540" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-38540" class="wp-image-38540 img-responsive" src="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/5.Save-Public-Education-12-08-20-1-300x225.jpg" alt="" width="573" height="430" srcset="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/5.Save-Public-Education-12-08-20-1-300x225.jpg 300w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/5.Save-Public-Education-12-08-20-1-768x576.jpg 768w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/5.Save-Public-Education-12-08-20-1.jpg 960w" sizes="(max-width: 573px) 100vw, 573px"><p id="caption-attachment-38540" class="wp-caption-text" style="text-align:center;"><small><span style="color: #ba2025;">জে এন উ ছাত্র-সংসদের ডাকা ‘শিক্ষা বাঁচাও’ মার্চ, ১২/০৮/২০২০ — ফোটোগ্রাফ সৌজন্য অজানা</span></small></p></div>
<p> </p>
<p><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s2">প্র</span><span class="s3"> : – </span><span class="s2">আপনি</span> <span class="s2">ইন্টারভিউয়ের</span> <span class="s2">শুরুতে</span> <span class="s2">ফী</span> <span class="s2">বৃদ্ধির</span> <span class="s2">কথা</span> <span class="s2">বলছিলেন</span> <span class="s2">।</span> <span class="s2">আপনি</span> <span class="s2">নিজে</span> <span class="s2">জে</span> <span class="s2">এন</span> <span class="s2">ইউ</span> <span class="s2">এস</span> <span class="s2">ইউ</span> <span class="s2">এর</span> <span class="s2">প্রেসিডেন্ট</span> <span class="s2">হিসেবে</span> <span class="s2">ফী</span> <span class="s2">বৃদ্ধির</span> <span class="s2">আন্দোলনে</span> <span class="s2">নেতৃত্ব</span> <span class="s2">দিয়েছেন</span> <span class="s2">এবং</span> <span class="s2">আমরা</span> <span class="s2">দেখেছি</span> <span class="s2">২০২০</span> <span class="s2">সালের</span> <span class="s2">৫ই</span> <span class="s2">জানুয়ারী</span> <span class="s2">ক্যাম্পাসের</span> <span class="s2">ওপরে</span> <span class="s2">হামলাও</span> <span class="s2">হয়</span> <span class="s2">।</span> <span class="s2">যদি</span> <span class="s2">একটু</span> <span class="s2">বলেন ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2">: – </span><span class="s1">ফী</span> <span class="s1">বৃদ্ধি</span> <span class="s1">শুধু</span> <span class="s1">ভারতবর্ষের</span> <span class="s1">শিক্ষা</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানগুলোতে</span> <span class="s1">সীমাবদ্ধ</span> <span class="s1">নয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">বিশ্বজোড়া</span> <span class="s1">নয়াউদারনীতিবাদের</span> <span class="s1">পরিণাম</span> <span class="s1">হচ্ছে</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">ল্যাটিন</span> <span class="s1">আমেরিকার</span> <span class="s1">চিলিতে</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">লড়াই</span><span class="s2">  </span><span class="s1">আর</span> <span class="s1">দক্ষিণ</span> <span class="s1">আফ্রিকার</span><span class="s2"> ‘</span><span class="s1">ফী</span> <span class="s1">মাস্ট</span> <span class="s1">ফল</span><span class="s2">‘ </span><span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">জানা।</span> <span class="s1">আসলে</span> <span class="s1">স্বাস্থ্য</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">শিক্ষা</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">প্রবীণদের</span> <span class="s1">যত্ন</span> <span class="s1">এসব</span><span class="s2"> sector </span><span class="s1">গুলোই</span> <span class="s1">আজ</span> <span class="s1">ধুঁকছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">সমাজ</span> <span class="s1">কতটা</span> <span class="s1">গণতান্ত্রিক</span> <span class="s1">বা</span> <span class="s1">প্রগতিশীল</span> <span class="s1">তা</span> <span class="s1">বোঝা</span> <span class="s1">যায়</span> <span class="s1">এসব</span> <span class="s1">সেক্টরগুলোর</span> <span class="s1">প্রতি</span> <span class="s1">রাষ্ট্রের</span> <span class="s1">দৃষ্টিভঙ্গি</span> <span class="s1">দেখলে</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">শিক্ষাক্ষেত্রের</span> <span class="s1">যাতে</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">কম</span> <span class="s1">থাকে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">যাতে</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">সংখ্যাগরিষ্ঠ</span> <span class="s1">ছাত্ররা</span> <span class="s1">উচ্চশিক্ষায়</span> <span class="s1">আসতে</span> <span class="s1">পারেন</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">দাবিতে</span> <span class="s1">লড়াই</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দেশে</span> <span class="s1">অনেকদিন</span> <span class="s1">ধরেই</span> <span class="s1">চলছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">তে</span> <span class="s1">প্রত্যেক</span> <span class="s1">সেমিস্টারে</span> <span class="s1">২৮৩</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">নেওয়া</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">ফলে</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">মত</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">বিরাট</span> <span class="s1">অংশের</span> <span class="s1">মানুষ</span> <span class="s1">যাদের</span> <span class="s1">বেশি</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">দিয়ে</span> <span class="s1">পড়ার</span> <span class="s1">ক্ষমতা</span> <span class="s1">নেই</span><span class="s2">, </span><span class="s1">তারা</span> <span class="s1">পড়তে</span> <span class="s1">পারেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">শুধুমাত্র</span> <span class="s1">টিউশন</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">নয়</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">এর</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">হোস্টেল</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">লাইব্রেরি</span> <span class="s1">ইত্যাদি</span> <span class="s1">সুযোগ</span> <span class="s1">সুবিধেও</span> <span class="s1">জড়িয়ে</span> <span class="s1">আছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">কম</span> <span class="s1">খরচে</span> <span class="s1">পড়াশুনো</span><span class="s2">, </span><span class="s1">থাকার</span> <span class="s1">ব্যবস্থা</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">বড়ো</span> <span class="s1">কারণ</span> <span class="s1">যার</span> <span class="s1">জন্য</span> <span class="s1">বিভিন্ন</span> <span class="s1">সামাজিক</span> <span class="s1">অবস্থান</span><span class="s2">  </span><span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">আসা</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বিভিন্ন</span> <span class="s1">ভাষাভাষীর</span> <span class="s1">ছাত্ররা</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানটিতে</span> <span class="s1">পড়েন</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">উপরন্তু</span> <span class="s1">বৃত্তি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">ফেলোশিপও</span> <span class="s1">পড়াশোনা</span> <span class="s1">এগিয়ে</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">যেতে</span> <span class="s1">সাহায্য</span> <span class="s1">করে।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">সরকারি</span> <span class="s1">দোয়া</span> <span class="s1">নয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">পিছিয়ে</span> <span class="s1">পড়া</span> <span class="s1">অংশের</span> <span class="s1">অধিকারের</span> <span class="s1">প্রশ্ন</span> <span class="s1">।তাই</span> <span class="s1">যখন</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">প্রশাসন</span> <span class="s1">হঠাৎ</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">বৃদ্ধির</span> <span class="s1">সিদ্ধান্ত</span> <span class="s1">ঘোষণা</span> <span class="s1">করে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">স্বাভাবিক</span> <span class="s1">কারণেই</span> <span class="s1">ছাত্রসংসদ</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">আন্দোলনে</span> <span class="s1">যেতে</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">শিক্ষকরাও</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">সঙ্গে</span> <span class="s1">ছিলেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">যদি</span> <span class="s1">শিক্ষাকে</span> <span class="s1">পণ্য</span> <span class="s1">হিসেবে</span> <span class="s1">বিক্রি</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">চায়</span> <span class="s1">তাহলে</span> <span class="s1">সেটা</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">গণতন্ত্রেরই</span> <span class="s1">হত্যা</span> <span class="s1">।</span></p>
<p> </p>
<p class="p1"><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s2">প্র</span><span class="s3">: – </span><span class="s2">বৈজ্ঞানিক</span> <span class="s2">দৃষ্টিভঙ্গির</span> <span class="s2">বিকাশ</span> <span class="s2">ও</span> <span class="s2">গবেষণার</span> <span class="s2">প্রতি</span> <span class="s2">বর্তমান</span> <span class="s2">সরকারের</span> <span class="s2">দৃষ্টিভঙ্গিকে</span> <span class="s2">আপনি</span> <span class="s2">কিভাবে</span> <span class="s2">দেখেন</span><span class="s3"> ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2"> : – </span><span class="s1">বিজেপি</span> <span class="s1">সরকারের</span> <span class="s1">আমলে</span> <span class="s1">যুক্তি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বৈজ্ঞানিক</span> <span class="s1">দৃষ্টিভঙ্গির</span> <span class="s1">প্রতি</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">তীব্র</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">হয়েছে</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">মিথ্যাচার</span><span class="s2">, </span><span class="s1">অযৌক্তিক</span> <span class="s1">মনোবৃত্তি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">ভ্রান্ত</span> <span class="s1">ধারণাকে</span> <span class="s1">ইতিহাস</span> <span class="s1">বলে</span> <span class="s1">প্রচার</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">এদের</span> <span class="s1">জুড়ি</span> <span class="s1">নেই</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">তলায়</span> <span class="s1">রামমন্দির</span> <span class="s1">আছে</span> <span class="s1">বলে</span> <span class="s1">প্রচার</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">বাবরি</span> <span class="s1">মসজিদ</span> <span class="s1">ধংস</span> <span class="s1">করার</span> <span class="s1">ইতিহাস</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">জানা</span> <span class="s1">।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">বর্তমান</span> <span class="s1">সরকারের</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">নির্বাচিত</span> <span class="s1">প্রতিনিধি</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">শুরু</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">মন্ত্রীরা</span> <span class="s1">যেসব</span> <span class="s1">বিবৃতি</span> <span class="s1">দিয়ে</span> <span class="s1">চলেছেন</span> <span class="s1">সেটা</span> <span class="s1">অবাক</span> <span class="s1">করার</span> <span class="s1">মতন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">কেউ</span> <span class="s1">বলছেন</span> <span class="s1">গরুর</span> <span class="s1">গায়ে</span> <span class="s1">হাত</span> <span class="s1">বোলালে</span> <span class="s1">ক্যান্সার</span> <span class="s1">ঠিক</span> <span class="s1">হয়ে</span> <span class="s1">যায়</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">কেউ</span> <span class="s1">গোমূত্রকে</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">রোগের</span><span class="s2">  </span><span class="s1">ওষুধ</span> <span class="s1">বলে</span> <span class="s1">দাবি</span> <span class="s1">করছেন</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">অশ্বিনী</span> <span class="s1">কুমার</span> <span class="s1">চৌবে</span><span class="s2"> — </span><span class="s1">যার</span> <span class="s1">অধীনে</span> <span class="s1">আয়ুর্বেদ</span><span class="s2">, </span><span class="s1">যোগ</span><span class="s2">, </span><span class="s1">ন্যাচারোপ্যাথী</span><span class="s2"> , </span><span class="s1">হোমিওপ্যাথি</span> <span class="s1">ইত্যাদি</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">গুরুত্বপূর্ণ</span> <span class="s1">বিভাগ</span> <span class="s1">রয়েছে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">তিনি</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">দাবি</span> <span class="s1">করলেন।</span> <span class="s1">অযুক্তি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">অন্ধবিশ্বাসের</span> <span class="s1">বিস্তার</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">গভীর</span> <span class="s1">চিন্তার</span> <span class="s1">বিষয়</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">অথচ</span> <span class="s1">বৈজ্ঞানিক</span> <span class="s1">গবেষণা</span> <span class="s1">যারা</span> <span class="s1">করছেন</span> <span class="s1">এখন</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দেশে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">তারা</span> <span class="s1">আর্থিক</span> <span class="s1">অনুদান</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">ল্যাবরেটরি</span> <span class="s1">সংক্রান্ত</span> <span class="s1">নানান</span> <span class="s1">সমস্যায়</span> <span class="s1">জর্জরিত।</span> <span class="s1">কয়েক</span> <span class="s1">বছর</span> <span class="s1">আগে</span> <span class="s1">বিজ্ঞানীরাও</span> <span class="s1">আন্দোলনে</span> <span class="s1">নামেন</span> <span class="s1">ফান্ড</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">দাবিতে।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">আসলে</span> <span class="s1">এরা</span> <span class="s1">যেকোনো</span> <span class="s1">রকম</span> <span class="s1">বিজ্ঞানভিত্তিক</span> <span class="s1">গবেষণাকেই</span> <span class="s1">ভয়</span> <span class="s1">পায়।</span> <span class="s1">কারণ</span> <span class="s1">সেটা</span> <span class="s1">যদি</span> <span class="s1">ঠিক</span> <span class="s1">থাকে</span> <span class="s1">তাহলে</span> <span class="s1">এদের</span> <span class="s1">মুখোশ</span> <span class="s1">খুলে</span> <span class="s1">পরে</span> <span class="s1">যাবে।</span> <span class="s1">সমাজ</span> <span class="s1">বিজ্ঞান</span> <span class="s1">সংক্রান্ত</span> <span class="s1">গবেষণা</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">আরো</span> <span class="s1">ক্ষতিগ্রস্থ</span> <span class="s1">ও</span> <span class="s1">উপেক্ষার</span> <span class="s1">শিকার</span> <span class="s1">হয়েছে</span> <span class="s1">এ</span> <span class="s1">সময়পর্বে।</span> <span class="s1">অথচ</span> <span class="s1">তথ্যনির্ভর</span> <span class="s1">গবেষণায়</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">দেখেছি</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">স্বাধীনতা</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">লড়াইয়ে</span> <span class="s1">আরএসএস</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">ভূমিকা</span> <span class="s1">ছিলো</span> <span class="s1">না।</span> <span class="s1">বরঞ্চ</span> <span class="s1">তাদের</span> <span class="s1">ইতিহাসটা</span> <span class="s1">হলো</span> <span class="s1">আপোষের</span> <span class="s1">ইতিহাস।</span> <span class="s1">ধুঁকতে</span> <span class="s1">থাকা</span> <span class="s1">সমাজ</span> <span class="s1">বিজ্ঞান</span><span class="s2">, </span><span class="s1">বিশেষত</span> <span class="s1">ইতিহাস</span> <span class="s1">চর্চা</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">সময়</span> <span class="s1">দক্ষিণপন্থী</span> <span class="s1">রাষ্ট্রের</span> <span class="s1">প্রচারযন্ত্রকে</span> <span class="s1">মদত</span> <span class="s1">যোগায়।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">আমি</span> <span class="s1">যখন</span><span class="s2"> M.Phil </span><span class="s1">করতে</span> <span class="s1">আসি</span> <span class="s1">৫</span><span class="s2">,</span><span class="s1">০০০</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">মাসিক</span> <span class="s1">অনুদান</span> <span class="s1">পেতাম।</span> <span class="s1">এরমধ্যে</span> <span class="s1">হোস্টেলে</span> <span class="s1">মাসে</span> <span class="s1">৩০০০</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">বিল</span> <span class="s1">দিতে</span> <span class="s1">হতো।</span> <span class="s1">হাতে</span> <span class="s1">২০০০</span> <span class="s1">টাকা</span> <span class="s1">নিয়ে</span> <span class="s1">বাকি</span> <span class="s1">মাস</span> <span class="s1">চালাতে</span> <span class="s1">হত</span> <span class="s1">গবেষণার</span> <span class="s1">খরচ</span> <span class="s1">সমেত।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">রিসার্চের</span> <span class="s1">জন্য</span> <span class="s1">প্রয়োজনীয়</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">জার্নাল</span> <span class="s1">ইউনিভার্সিটি</span> <span class="s1">সাবস্ক্রাইব</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">না।</span> <span class="s1">লাইব্রেরিতেও</span> <span class="s1">অনেকে</span> <span class="s1">সময়</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">বইপত্র</span> <span class="s1">পাওয়া</span> <span class="s1">যায়না।</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">অন্যতম</span> <span class="s1">নামী</span> <span class="s1">শিক্ষা</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানের</span> <span class="s1">অবস্থা।</span></p>
<p> </p>
<div id="attachment_38591" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-38591" class="wp-image-38591 img-responsive" src="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/2019-08-27-Aishe-leading-the-march-after-nominations-photo-by-Amit-Kumar-1-2-300x225.jpg" alt="" width="624" height="468" srcset="https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/2019-08-27-Aishe-leading-the-march-after-nominations-photo-by-Amit-Kumar-1-2-300x225.jpg 300w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/2019-08-27-Aishe-leading-the-march-after-nominations-photo-by-Amit-Kumar-1-2-1024x768.jpg 1024w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/2019-08-27-Aishe-leading-the-march-after-nominations-photo-by-Amit-Kumar-1-2-768x576.jpg 768w, https://dev.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2021/03/2019-08-27-Aishe-leading-the-march-after-nominations-photo-by-Amit-Kumar-1-2.jpg 1152w" sizes="(max-width: 624px) 100vw, 624px"><p id="caption-attachment-38591" class="wp-caption-text" style="text-align:center;"><small><span style="color: #ba2025;">ছাত্র-সংসদ নির্বাচন—মনোনয়ন দাখিল করার পর মিছিল, ২০১৯ —- ফোটোগ্রাফ সৌজন্য—- অমিত কুমার </span></small></p></div>
<p> </p>
<p><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s2">প্র</span><span class="s3">: – </span><span class="s2">৫ই</span> <span class="s2">জানুয়ারির</span> <span class="s2">আক্রমণের</span> <span class="s2">ঘটনা</span> <span class="s2">কি</span> <span class="s2">ভাবে</span> <span class="s2">স্মরণ</span> <span class="s2">করবেন</span><span class="s3"> ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2"> : – </span><span class="s1">ওই</span> <span class="s1">একটি</span> <span class="s1">দিনের</span> <span class="s1">কথা</span> <span class="s1">বলার</span> <span class="s1">আগে</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">কিভাবে</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">ওপরে</span> <span class="s1">বিগত</span> <span class="s1">কয়েক</span> <span class="s1">বছর</span> <span class="s1">ধরে</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">সামগ্রিক</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">চলছে</span> <span class="s1">তা</span> <span class="s1">একটু</span> <span class="s1">বলতে</span> <span class="s1">চাই।</span> <span class="s1">পুরো</span> <span class="s1">বিশ্ববিদ্যালয়ের</span> <span class="s1">ওপরেই</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">দমনমূলক</span> <span class="s1">আচরণ</span> <span class="s1">দেখানো</span> <span class="s1">হয়েছে</span> <span class="s1">বারে</span> <span class="s1">বারে।</span> <span class="s1">২০১৬</span> <span class="s1">সালে</span> <span class="s1">শুরু</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">আরএসএস</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">বিজেপির</span> <span class="s1">সংগঠিত</span> <span class="s1">আক্রমণ</span><span class="s2"> – ‘shut down JNU ‘ </span><span class="s1">তারই</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">উদাহরণ।</span> <span class="s1">পুরো</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">ইউনিভার্সিটিকে</span><span class="s2"> ‘anti- national’ </span><span class="s1">বলে</span> <span class="s1">প্রচার</span> <span class="s1">করে</span> <span class="s1">দেওয়া</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">কতটা</span> <span class="s1">নিষ্ঠুর</span> <span class="s1">হতে</span> <span class="s1">পারে</span> <span class="s1">তা</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">প্রত্যক্ষ</span> <span class="s1">করেছি।</span> <span class="s1">এরই</span> <span class="s1">সাথে</span> <span class="s1">বলতে</span> <span class="s1">চাইবো</span> <span class="s1">হায়দ্রাবাদ</span> <span class="s1">সেন্ট্রাল</span> <span class="s1">ইউনিভার্সিটির</span> <span class="s1">কথা।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">দ্বিধা</span> <span class="s1">থাকা</span> <span class="s1">উচিত</span> <span class="s1">নয়</span> <span class="s1">রোহিত</span> <span class="s1">ভেমুলার</span> <span class="s1">মৃত্যুকে</span> <span class="s1">একটা</span> <span class="s1">প্রাতিষ্ঠানিক</span> <span class="s1">হত্যা</span> <span class="s1">বলতে।</span> <span class="s1">আসলে</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">চায়</span> <span class="s1">না</span> <span class="s1">বিরুদ্ধ</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">কন্ঠস্বর</span> <span class="s1">থাকুক</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">উচ্চশিক্ষার</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানগুলোতে</span> <span class="s1">রোহিতের</span> <span class="s1">মতন</span> <span class="s1">সামাজিক</span> <span class="s1">অবস্থান</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">ছাত্ররা</span> <span class="s1">পড়তে</span> <span class="s1">আসুক।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">এবারে</span> <span class="s1">আসি</span> <span class="s1">৫ই</span> <span class="s1">জানুয়ারির</span> <span class="s1">কথায়।</span> <span class="s1">ওটা</span> <span class="s1">হয়েছিল</span> <span class="s1">আরএসএস</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">সরকার</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">উদ্যোগে।</span> <span class="s1">স্পষ্ট</span> <span class="s1">মদত</span> <span class="s1">যোগায়</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসের</span> <span class="s1">প্রশাসন</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">দিল্লি</span> <span class="s1">পুলিশ।</span> <span class="s1">আসলে</span> <span class="s1">উদ্যেশ্য</span> <span class="s1">ছিল</span> <span class="s1">ফী</span> <span class="s1">বৃদ্ধির</span> <span class="s1">বিরুদ্ধে</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">আন্দোলন</span> <span class="s1">চলছিল</span> <span class="s1">তার</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">দৃষ্টি</span> <span class="s1">ঘোরানো।</span> <span class="s1">একরকম</span><span class="s2">  </span><span class="s1">দিল্লি</span> <span class="s1">পুলিশ</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">প্রশাসনের</span> <span class="s1">হেফাজতে</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">ঢোকে</span> <span class="s1">মুখোশধারী</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span><span class="s2"> – </span><span class="s1">এবিভিপি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">আরএসএস</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">গুন্ডারা।</span> <span class="s1">তারা</span> <span class="s1">একইভাবে</span> <span class="s1">বিজয়</span> <span class="s1">উল্লাস</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">করতে</span> <span class="s1">বেরোয়</span> <span class="s1">ইউনিভার্সিটি</span> <span class="s1">চত্বরের</span> <span class="s1">বাইরে।</span> <span class="s1">এর</span> <span class="s1">সঙ্গে</span> <span class="s1">জড়িত</span> <span class="s1">হয়</span> <span class="s1">সরকারি</span> <span class="s1">মদতপুষ্ট</span> <span class="s1">মিডিয়ার</span> <span class="s1">কারসাজি।</span> <span class="s1">মুহূর্তের</span> <span class="s1">মধ্যে</span> <span class="s1">প্রচার</span> <span class="s1">শুরু</span> <span class="s1">হয়ে</span> <span class="s1">যায়</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">বামপন্থী</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">সংগঠনগুলি</span> <span class="s1">ক্যাম্পাসে</span> <span class="s1">হিংসার</span> <span class="s1">পরিবেশ</span> <span class="s1">তৈরি</span> <span class="s1">করছে।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">এটা</span> <span class="s1">কোনো</span> <span class="s1">বিচ্ছিন্ন</span> <span class="s1">ঘটনা</span> <span class="s1">নয়।</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">শুরু</span> <span class="s1">থেকেই</span> <span class="s1">বহুবার</span> <span class="s1">শারীরিক</span> <span class="s1">আক্রমণ</span> <span class="s1">নামানো</span> <span class="s1">হয়েছে</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">ওপরে।</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">যে</span><span class="s2"> ‘</span><span class="s1">লং</span> <span class="s1">মার্চ</span><span class="s2">‘ </span><span class="s1">করেছিলাম</span> <span class="s1">ক্যাম্পাস</span> <span class="s1">থেকে</span><span class="s2"> HRD </span><span class="s1">মিনিস্ট্রির</span> <span class="s1">উদ্দেশ্যে</span><span class="s2">, </span><span class="s1">সেখানেও</span> <span class="s1">দিল্লি</span> <span class="s1">পুলিশ</span> <span class="s1">একইরকম</span> <span class="s1">ভাবে</span> <span class="s1">ছাত্রদের</span> <span class="s1">পেটায়।</span></p>
<p> </p>
<p><strong><span style="color: #ba2025;"><span class="s1">প্র</span><span class="s2">: – </span><span class="s1">এই</span> <span class="s1">ঘটনা</span> <span class="s1">আপনাকে</span> <span class="s1">ব্যক্তিগতভাবে</span> <span class="s1">কিভাবে</span> <span class="s1">প্রভাবিত</span> <span class="s1">করেছে</span><span class="s2"> ? </span><span class="s1">এবং</span> <span class="s1">ভবিষ্যতে</span> <span class="s1">ছাত্র</span> <span class="s1">আন্দোলনের</span> <span class="s1">নেতা</span> <span class="s1">ও</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">কর্মী</span> <span class="s1">হিসেবে</span> <span class="s1">আপনি</span> <span class="s1">নিজে</span> <span class="s1">কোথায়</span> <span class="s1">দেখেন</span><span class="s2"> ?</span></span></strong></p>
<p class="p1"><span class="s1">উ</span><span class="s2"> : – </span><span class="s1">আমাকে</span> <span class="s1">লোহার</span> <span class="s1">রড</span> <span class="s1">দিয়ে</span> <span class="s1">মারা</span> <span class="s1">হয়েছিল।</span> <span class="s1">হ্যাঁ</span><span class="s2">, </span><span class="s1">ভয়</span> <span class="s1">তো</span> <span class="s1">লেগেছিলো।</span> <span class="s1">আমাকে</span> <span class="s1">হসপিটালে</span> <span class="s1">ভর্তি</span> <span class="s1">করা</span> <span class="s1">হয়।</span> <span class="s1">প্রচুর</span> <span class="s1">হুমকি</span> <span class="s1">এবং</span> <span class="s1">অশালীন</span> <span class="s1">কথাবার্তাও</span> <span class="s1">বলা</span> <span class="s1">হয়।</span> <span class="s1">বিচলিত</span> <span class="s1">হয়েছিলাম।</span> <span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">একইসাথে</span> <span class="s1">প্রচুর</span> <span class="s1">মানুষ</span> <span class="s1">সহানুভূতি</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">ভালোবাসা</span> <span class="s1">জানান।</span> <span class="s1">সেসব</span> <span class="s1">আমায়</span> <span class="s1">লড়াইয়ে</span> <span class="s1">এগিয়ে</span> <span class="s1">যাওয়ার</span> <span class="s1">সাহস</span> <span class="s1">যোগায়।</span> <span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">এটাও</span> <span class="s1">বলতে</span> <span class="s1">চাই</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">জে</span> <span class="s1">এন</span> <span class="s1">ইউ</span> <span class="s1">দিল্লিতে</span> <span class="s1">অবস্থিত</span> <span class="s1">হওয়ায়</span> <span class="s1">খবর</span> <span class="s1">দ্রুত</span> <span class="s1">পৌঁছায়।</span> <span class="s1">আমাদের</span> <span class="s1">দেশের</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">শিক্ষা</span> <span class="s1">প্রতিষ্ঠানে</span> <span class="s1">রোজ</span> <span class="s1">হামলা</span> <span class="s1">হচ্ছে।</span> <span class="s1">সব</span> <span class="s1">খবর</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">পাইনা।</span> <span class="s1">কিন্তু</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">একে</span> <span class="s1">অন্যকে</span> <span class="s1">অনুপ্রাণিত</span> <span class="s1">করছি</span> <span class="s1">।</span> <span class="s1">এই</span> <span class="s1">লড়াইয়ে</span> <span class="s1">আমরা</span> <span class="s1">কেউই</span> <span class="s1">একা</span> <span class="s1">নয়।</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">আর</span> <span class="s1">রাজনীতিতে</span> <span class="s1">আসার</span> <span class="s1">আগের</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">আর</span> <span class="s1">এখনকার</span> <span class="s1">আমির</span> <span class="s1">মধ্যে</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">তফাৎ।</span> <span class="s1">শুধু</span> <span class="s1">একজন</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">কর্মী</span> <span class="s1">হিসেবে</span> <span class="s1">নয়</span><span class="s2">, </span><span class="s1">মানুষ</span> <span class="s1">হিসেবেও</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">আজ</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">সমৃদ্ধ।</span> <span class="s1">আমি</span> <span class="s1">নিশ্চিত</span> <span class="s1">যে</span> <span class="s1">আমার</span> <span class="s1">ভবিষ্যতের</span> <span class="s1">রাজনৈতিক</span> <span class="s1">জীবন</span> <span class="s1">গণআন্দোলন</span> <span class="s1">থেকে</span> <span class="s1">অনেক</span> <span class="s1">কিছু</span> <span class="s1">শিখবে।</span></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>চে গুয়েভারা</title>
		<link>https://www.thetricontinental.org/wp-content/uploads/2020/10/Che_Bangla.pdf</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Atul]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 08 Oct 2020 11:16:15 +0000</pubDate>
				<guid isPermaLink="false">https://thetricontinental.org/?post_type=india&#038;p=42438</guid>

					<description><![CDATA[]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>

<!--
Performance optimized by W3 Total Cache. Learn more: https://www.boldgrid.com/w3-total-cache/?utm_source=w3tc&utm_medium=footer_comment&utm_campaign=free_plugin

Object Caching 107/228 objects using Memcached
Page Caching using Disk: Enhanced 
Lazy Loading (feed)
Minified using Disk
Database Caching 9/44 queries in 0.032 seconds using Memcached

Served from: dev.thetricontinental.org @ 2026-07-16 22:40:36 by W3 Total Cache
-->